Derawan eilanden: Duiken, walvishaaien en Jellyfish Lake in Kalimantan 

Walvishaaien, Jellyfish Lake, onbewoonde eilanden en schildpadden die onder je veranda door zwemmen: welkom op de Derawan eilanden.

De Derawan eilanden voor de oostkust van Kalimantan voelen nog heerlijk onontdekt. Denk aan kleine tropische eilandjes met houten huisjes boven het water, schildpadden die onder je balkon door zwemmen en onbewoonde stranden waar je soms letterlijk niemand anders tegenkomt.

De meeste reizigers komen hier om te duiken en te snorkelen. Rond de eilanden liggen kleurrijke koraalriffen waar je schildpadden, haaien, roggen en opvallend veel macroleven tegenkomt. Daarnaast kun je snorkelen met walvishaaien bij lokale vissersboten en zwemmen in een meer vol met duizenden kwallen.

Overdag duik je bij plekken als Kakaban en Sangalaki, terwijl je ’s avonds met een kokosnoot op je balkon naar de zonsondergang kijkt. In dit artikel vertellen we je precies hoe je op de Derawan eilanden komt, wat je er kunt doen en delen we praktische tips voor je reis.

Wat zijn de Derawan eilanden?

De Derawan Archipel bestaat uit tientallen kleine eilanden voor de kust van Oost-Kalimantan, het Indonesische deel van Borneo. De bekendste eilanden zijn Derawan, Kakaban, Maratua en Sangalaki.

De meeste reizigers verblijven op Derawan zelf: een klein tropisch eiland dat je in ongeveer 30 minuten rondloopt. Het leven gaat hier in een rustig tempo. Je vindt er simpele restaurants, kleine winkeltjes, karaoke bars en houten guesthouses op palen boven zee.

Rond de eilanden liggen prachtige koraalriffen. Je vindt hier ontzettend veel schildpadden, verschillende soorten roggen en haaien, zeesterren en anemonen, maar ook opvallend veel macroleven zoals nudibranchs, garnalen en flatworms. Juist die combinatie van tropische eilanden, rustig eilandleven en goed duiken maakt Derawan zo’n bijzondere bestemming.

Hoe kom je op de Derawan eilanden?

De meeste reizigers vliegen eerst naar Berau, een kleine stad in Oost-Kalimantan. Vanaf hier rijd je in zo’n 2,5 uur naar de haven, waarna je nog een halfuurtje met een mini speedboot naar Derawan vaart.

De weg richting de kleine haven is behoorlijk hobbelig, met veel kuilen en bochten. Daarna is het vaak nog flink stuiteren in de speedboot richting het eiland. Gelukkig kunnen de meeste accommodaties of duikscholen het transport vooraf voor je regelen, waardoor alles alsnog verrassend soepel verloopt.

Goed om te weten: de luchthaven van Berau is erg klein en basic. Na de security vind je geen faciliteiten meer, zelfs geen toilet. Zorg daarom dat je vooraf nog wat snacks of drinken haalt.

Wij verbleven vooraf één nacht in Berau bij Mercure Berau. Een verrassend comfortabel hotel met zwembad en een goede uitvalsbasis voor je transfer naar de eilanden.

Slapen op Derawan

Wij verbleven bij duikresort Scuba Junkie Sangalaki, nadat het zuster-resort Scuba Junkie Mabul ons een paar jaar geleden ook al zo goed beviel. Wat ons betreft dé plek om te slapen op Derawan. Het duikresort ligt op een lange houten pier boven zee, waardoor je vanaf je balkon constant schildpadden en kleurrijke vissen voorbij ziet zwemmen.

De kamers zelf zijn vrij simpel, maar hebben wel airco en alles wat je nodig hebt voor een paar dagen eilandleven. Overdag zet je lekker de deuren open voor een briesje vanuit zee. En eerlijk: met een koude kokosnoot op je balkon naar de zonsondergang kijken voelt wel heel luxe.

Wat daarnaast heel fijn is aan Scuba Junkie, is dat alles geregeld wordt. Duiktrips, vervoer van en naar Derawan, extra excursies zoals snorkelen met walvishaaien, zonsondergangen op een zandbank en guitarsharks spotten in de branding. Maar daarover later meer.

Ook snorkelen is hier goed. Zelfs direct vanaf de steigers van Derawan zie je al schildpadden, lionfish, zeesterren en blue dotted stingrays. Let wel op: de stroming kan hier soms onverwacht sterk zijn, dus flippers zijn geen overbodige luxe.

Wil je toch ook andere accommodaties bekijken? De meeste alternatieven liggen op Maratua, een groter eiland iets verder van Derawan, waar je naast simpele homestays ook wat luxere resorts vindt. Een aantal mooie opties zijn Nunukan Island Resort, Sienna Resort en Arasatu Villas & Sanctuary.

Duiken en snorkelen rond Derawan

Voor de meeste reizigers is duiken dé reden om naar Derawan te komen. Wat duiken hier zo bijzonder maakt, is hoe verschillend de duikplekken zijn. Rond Sangalaki vind je met een beetje geluk manta’s, eagle rays en zelfs thresher- of leopard sharks, terwijl Kakaban juist bekendstaat om spectaculaire verticale koraalmuren, enorme scholen barracuda’s en ook meerdere soorten haaien. Rond Derawan zelf draait het meer om relaxed duiken met veel schildpadden en macroleven.

Daarnaast is het hier verrassend rustig onder water. Tijdens sommige duiken waren wij letterlijk de enige duikers. Zeker vergeleken met bekendere duikbestemmingen in Indonesië voelt dat uniek.

Wat ook heel fijn is: de afstanden tussen de eilanden zijn relatief kort. Daardoor vaar je vaak maar 30 tot 60 minuten naar een duikplek en kun je tijdens surface intervals gewoon relaxen op een tropisch eiland, of teruggaan naar Derawan zelf. Kijk tijdens de boottocht goed om je heen, onderweg kun je dolfijnen en zelfs walvissen tegenkomen. Wij zagen een sperm whale onderweg naar Sangalaki, dat had ik echt nooit verwacht.

Sangalaki

Dit kleine eilandje ligt op ongeveer 45 minuten varen van Derawan en voelt echt als een tropische ansichtkaart. Denk aan witte stranden, kokospalmen, en (bijna) geen andere mensen.

Tijdens de surface interval liepen overal heremietkreeftjes over het strand en schoten blue dotted stingrays weg in het ondiepe water. Pas wel een beetje op in het ondiepe water. Hier zitten ook stonefish verstopt tussen het zand en koraal, en daar wil je absoluut niet op gaan staan.

Ook onderwater is Sangalaki fantastisch. Hier zagen we onder andere eagle rays, marble rays, schildpadden, reef sharks en gigantische scholen vissen.

Kakaban en Jellyfish Lake

Kakaban is anders dan de andere eilanden. Dit was misschien wel ons favoriete eiland van allemaal.

Midden op het eiland ligt namelijk een groot meer vol kwallen die niet meer kunnen steken, waardoor je ermee kunt snorkelen. Tussen duizenden kwallen zwemmen voelt behoorlijk surrealistisch. Via een houten boardwalk wandel je eerst een stukje door de jungle voordat je bij het meer uitkomt.

Ook het eiland zelf vonden we prachtig. Tijdens een strandwandeling kwamen we letterlijk niemand tegen. Geen resorts, geen andere boten, geen afval, alleen jungle en strand. Wel veel kingfishers en andere tropische vogels in de bomen, en prachtige schelpen op het strand. Net als op de andere eilanden trouwens, maar omdat hier letterlijk geen ander mens was viel het extra op.

Rond Kakaban liggen daarnaast een aantal spectaculaire duikplekken met veel haaien, barracuda’s en koraalmuren (inclusief flinke stroming).

Zonsondergang op de zandbank

Een van de leukste dingen om te doen op Derawan is aan het einde van de middag met een bootje naar de zandbank varen. Voor de kust van Derawan ligt een kleine zandstrook die steeds van vorm verandert door de stroming en getijen.

Overdag zie je hier vissersbootjes voorbij komen, maar rond zonsondergang wordt het echt heel mooi. Terwijl de lucht langzaam roze kleurt, zit je midden tussen de kleine golfjes met rondom alleen zee.

Toen wij er waren, gebruikten lokale vissers de zandbank om makreel te vangen. Soms zie je complete scholen vis tegelijk uit het water springen alsof ze over het oppervlak stuiteren, waarschijnlijk omdat er ergens onder water op ze gejaagd wordt.

Bij ons begon het net donker te worden toen we terug de boot in stapten, waardoor we onderweg zelfs nog een beetje bioluminescentie zagen: kleine beestjes in het water die blauw oplichten wanneer de golven bewegen. Echt zo’n onverwacht moment dat deze eilanden extra bijzonder maakt.

Baby guitarsharks spotten op Derawan

Aan de andere kant van Derawan ligt een klein strandje waar je rond zonsondergang vaak baby guitarsharks kunt zien zwemmen in de branding. Ondanks de naam zijn dit eigenlijk roggen, al lijken ze door hun vorm een beetje op een mix tussen een haai en een rog.

Vooral rond 17:30 heb je hier de meeste kans om ze te zien. Ze zwemmen verrassend dicht langs het strand, soms letterlijk bij je voeten. Door de branding zijn ze lastig goed op de foto te krijgen, maar juist van dichtbij zijn ze heel bijzonder om te zien.

Wij hadden eerlijk gezegd nog nooit van guitarsharks gehoord voordat we naar Derawan kwamen, wat het extra leuk maakte. Het strand zelf is trouwens ook weer prachtig, met palmbomen en een hele mooie zonsondergang.

Snorkelen met walvishaaien

Een van de bekendste excursies vanuit Derawan is snorkelen met walvishaaien.

De walvishaaien komen af op lokale vissersboten, zogenaamde bagans: grote houten constructies met netten waarmee ’s nachts wordt gevist. De haaien zwemmen hier rond vanwege de bijvangst van kleine visjes.

Je vertrekt meestal rond 05:30 uur in de ochtend, zodat je bij zonsopkomst aankomt op zee. Best bijzonder om in het donker tussen de lokale vissersboten te varen terwijl langzaam de zon opkomt boven het water.

Wat heel fijn is, is dat er nauwelijks toerisme is. Bij ons was letterlijk niemand anders aanwezig, waardoor de ervaring veel kleinschaliger voelt dan op veel andere plekken waar je walvishaaien kunt zien.

De walvishaaien migreren tijdens het jaar tussen verschillende gebieden, waardoor sommige excursies dichtbij Derawan zijn, maar in andere maanden van het jaar moet je wel 2 uur varen.

Goed om te weten:

• Je snorkelt met de walvishaaien, duiken is niet toegestaan
• Je mag niet naar de walvishaaien toe zwemmen
• Soms zijn ze er simpelweg niet. Spoiler, wij hebben ze helaas niet gezien…
• Rond volle maan worden ze minder vaak gezien

Praktische tips voor Derawan

• Neem voldoende cash mee, op Derawan is geen ATM.
• Download vooraf films of series, internet is wisselend.
• Neem een goede zonnebrand mee: de zon is hier extreem fel.
• Een drybag is handig tijdens boottochten.
• Op het eiland zijn geen auto’s, alleen wat elektrische scooters.
• Verwacht simpele restaurants, maar prima eten voor een paar dagen.

Hoeveel dagen heb je nodig?

Wat ons betreft wil je minimaal vier tot vijf dagen uittrekken voor de Derawan eilanden.

Om bij de eilanden te komen kost veel tijd, omdat de afstanden op Kalimantan zo groot zijn. Daarnaast wil je waarschijnlijk meerdere eilanden bezoeken, een paar dagen duiken én ook gewoon tijd hebben om van het rustige eilandleven te genieten.

Duikers kunnen hier makkelijk een week blijven zonder zich te vervelen.

Verder reizen na de Derawan eilanden

Veel mensen combineren de Derawan eilanden met een langere reis door Indonesië, bijvoorbeeld richting Sumatra, Bali of Lombok. Ondanks dat Berau een kleine luchthaven is, kun je wel rechtstreeks vliegen naar Jakarta en Surabaya. Beide zijn handige hubs om verder door Indonesië te reizen.

Zelf vonden wij deze combinatie echt perfect:

• Oost-Java met de Bromo vulkaan en indrukwekkende watervallen als Tumpak Sewu
• Tanjung Puting National Park (heel veel orang oetans in het wild)
• Derawan eilanden als afsluiter om te duiken en relaxen

Na een paar dagen jungle in Kalimantan zijn de tropische stranden, schildpadden en rustige eilandsfeer van Derawan namelijk precies wat je nodig hebt.

Een andere leuke route is om vanuit Indonesisch Borneo door te reizen naar Maleisisch Borneo. Hemelsbreed zit je namelijk verrassend dicht bij plekken als Sipadan en Mabul, waar je ook fantastisch kunt duiken. Vanuit daar reis je ook weer makkelijk verder naar de Kinabatangan rivier of Sepilok om nog meer wildlife van Borneo te zien.

Meer lezen over Indonesië? Hier vind je al onze artikelen over ons favoriete land om te bezoeken.